Demand Charge และค่าไฟ TOU คืออะไร? โซลาร์เซลล์ช่วยลดค่าไฟพีคของโรงงานในระยองได้จริงแค่ไหน ปี 2569

เจ้าของโรงงานหลายรายในระยองและภาคตะวันออกมักตกใจเมื่อเห็นบิลค่าไฟ ทั้งที่ใช้ไฟเท่าเดิม แต่ยอดกลับสูงขึ้น สาเหตุสำคัญที่มักถูกมองข้ามคือ “ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า” หรือ Demand Charge ซึ่งไม่ได้คิดจากจำนวนหน่วยที่ใช้ แต่คิดจากช่วงเวลาที่โรงงานดึงไฟสูงสุดเพียง 15 นาที บทความนี้จะอธิบายโครงสร้างค่าไฟ TOU ให้เข้าใจง่าย พร้อมวิเคราะห์ว่าการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ช่วยประหยัดค่าไฟในส่วนไหนได้บ้าง

โครงสร้างค่าไฟโรงงาน: Energy Charge + Demand Charge + Ft

ผู้ใช้ไฟประเภทกิจการขนาดกลางและขนาดใหญ่ที่รับไฟแรงดัน 22–33 kV จากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) ส่วนใหญ่จะอยู่ในอัตรา TOU (Time of Use) ซึ่งแบ่งค่าไฟออกเป็นสามก้อนหลัก

1. ค่าพลังงานไฟฟ้า (Energy Charge) คิดตามหน่วยที่ใช้จริง โดยแยกเป็นช่วง On-Peak วันจันทร์–ศุกร์ เวลา 09:00–22:00 น. อยู่ที่ประมาณ 4.18 บาทต่อหน่วย และช่วง Off-Peak คือ 22:00–09:00 น. รวมถึงเสาร์ อาทิตย์ และวันหยุดราชการ อยู่ที่ประมาณ 2.60 บาทต่อหน่วย จะเห็นว่าไฟช่วงกลางวันแพงกว่าช่วงกลางคืนเกือบเท่าตัว

2. ค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (Demand Charge) สำหรับแรงดัน 22–33 kV อยู่ที่ประมาณ 132.93 บาทต่อกิโลวัตต์ต่อเดือน โดยวัดจากค่าเฉลี่ยกำลังไฟสูงสุดในช่วง 15 นาทีใดก็ตามของเดือนนั้น ในช่วง On-Peak เท่านั้น หมายความว่า ถ้าเดือนนี้โรงงานคุณสตาร์ทมอเตอร์ใหญ่พร้อมกันจนพีคขึ้นไปแตะ 500 kW แม้เพียงครั้งเดียว คุณจะถูกเรียกเก็บราว 66,000 บาทในเดือนนั้น ไม่ว่าอีก 29 วันจะใช้ไฟน้อยแค่ไหนก็ตาม

3. ค่า Ft และภาษีมูลค่าเพิ่ม เป็นตัวปรับที่ประกาศเป็นรายงวด บวกเพิ่มเข้าไปทุกหน่วยที่ใช้

โซลาร์เซลล์ลดได้ทั้งสองส่วน แต่ลดคนละแบบ

ข้อได้เปรียบที่ชัดเจนที่สุดของโซลาร์รูฟท็อปคือ ช่วงเวลาที่แผงผลิตไฟได้ดีที่สุด (ประมาณ 09:00–16:00 น.) ทับซ้อนกับช่วง On-Peak ที่ค่าไฟแพงที่สุดพอดี ทุกหน่วยที่ระบบผลิตได้จึงไปหักลบหน่วยราคา 4.18 บาท ไม่ใช่หน่วยราคา 2.60 บาท นี่คือเหตุผลที่โรงงานซึ่งเดินเครื่องกลางวันเป็นหลักจึงคืนทุนเร็วกว่าบ้านพักอาศัยมาก โดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 3–5 ปี ขณะที่ต้นทุนติดตั้งระดับโรงงานปัจจุบันอยู่ราว 14–25 บาทต่อวัตต์ ขึ้นอยู่กับขนาดระบบและความยากของโครงสร้างหลังคา

ส่วนการลด Demand Charge นั้นซับซ้อนกว่า เพราะโซลาร์เซลล์อย่างเดียว “ไม่การันตี” ว่าจะลดค่าพีคได้ หากพีคของโรงงานเกิดตอนเมฆบังพอดี หรือเกิดตอนเช้ามืดก่อนแดดขึ้น ค่า Demand ก็จะไม่ลดลงเลย การจะกดค่าพีคให้ได้จริงต้องอาศัยสามอย่างประกอบกัน ได้แก่ การกระจายเวลาสตาร์ทเครื่องจักรใหญ่ไม่ให้ซ้อนกัน (Load Staggering) การติดตั้งระบบตรวจวัดพลังงานแบบเรียลไทม์เพื่อรู้ว่าพีคเกิดตอนไหน และการเสริมแบตเตอรี่ (BESS) เพื่อจ่ายไฟเสริมเฉพาะจังหวะที่โหลดพุ่ง

แนวทางปฏิบัติสำหรับโรงงานในระยองและ EEC

ก่อนตัดสินใจติดตั้งโซลาร์เซลล์ภาคตะวันออก เราแนะนำให้เริ่มจากการขอข้อมูล Load Profile ย้อนหลัง 12 เดือนจากการไฟฟ้า หรือติดตั้งเครื่องบันทึกพลังงานสัก 1–2 สัปดาห์ ข้อมูลชุดนี้จะบอกได้ทันทีว่าโรงงานมีพฤติกรรมการใช้ไฟแบบไหน

หากกราฟการใช้ไฟค่อนข้างราบเรียบตลอดวันทำงาน เช่น โรงงานฉีดพลาสติก โรงงานยาง หรือไลน์ประกอบชิ้นส่วนยานยนต์ในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด อีสเทิร์นซีบอร์ด หรือนิคมพัฒนา การติดโซลาร์รูฟท็อปให้ครอบคลุมโหลดฐานช่วงกลางวันจะให้ผลตอบแทนดีมาก เพราะไฟที่ผลิตได้ถูกใช้หมดในโรงงานเองแทบทั้งหมด ไม่มีไฟไหลย้อนกลับเข้าระบบ ซึ่งเป็นสภาวะที่คุ้มค่าที่สุด

แต่หากกราฟมีหนามแหลม (Spike) ชัดเจนวันละไม่กี่ครั้ง แปลว่าค่า Demand Charge คือปัญหาหลัก ควรลงทุนกับการปรับ Operation และพิจารณาแบตเตอรี่ควบคู่ไปด้วย ไม่ใช่แค่เพิ่มจำนวนแผงอย่างเดียว

อีกจุดที่ต้องคำนวณให้ดีคือ ขนาดระบบไม่ควรใหญ่เกินโหลดต่ำสุดช่วงกลางวันมากนัก เพราะภายใต้ระเบียบปัจจุบัน ไฟส่วนเกินที่ไหลย้อนเข้าระบบของผู้ใช้ประเภทกิจการมักไม่ได้รับค่าตอบแทนคุ้มค่า การออกแบบให้พอดีกับการใช้งานจริงจึงให้ IRR ดีกว่าการติดใหญ่ที่สุดเท่าที่หลังคารับได้

สรุป

ค่าไฟโรงงานไม่ได้มีแค่ “หน่วยละกี่บาท” แต่ประกอบด้วยค่าพลังงานที่แยกตามช่วงเวลา และค่าความต้องการพลังไฟฟ้าที่คิดจากพีคเพียง 15 นาที การติดตั้งโซลาร์เซลล์ ระยองช่วยลดค่าพลังงานช่วง On-Peak ได้อย่างชัดเจนและคืนทุนเร็ว แต่การลด Demand Charge ต้องอาศัยการวิเคราะห์ Load Profile และมาตรการเสริมอื่น ๆ ประกอบ การเลือกผู้รับเหมาที่เข้าใจโครงสร้างค่าไฟและออกแบบระบบจากข้อมูลจริง จึงสำคัญกว่าการเปรียบเทียบราคาต่อวัตต์เพียงอย่างเดียว

ติดต่อสอบถามและรับคำปรึกษาฟรี

หากคุณสนใจติดตั้งโซลาร์เซลล์ในพื้นที่ภาคตะวันออก ทีมงาน VR Solar Solutions พร้อมให้คำปรึกษาและสำรวจพื้นที่ฟรี!

• 📞 โทร: 092-686-7190
• 📍 ที่ตั้ง: นิคมพัฒนา ระยอง
• 🌐 เว็บไซต์: vrsolarsolutions.com
• 🗺️ ให้บริการ: ระยอง ชลบุรี ฉะเชิงเทรา สระแก้ว และพื้นที่ใกล้เคียง