Carbon Credit จากโซลาร์เซลล์ ธุรกิจไทยได้ประโยชน์จาก ESG อย่างไรในปี 2569

📅 13 สิงหาคม 2569  |  ☀️ VR Solar Solutions  |  📍 นิคมพัฒนา ระยอง ภาคตะวันออก

Carbon Credit และ T-VER คืออะไร เกี่ยวอะไรกับโซลาร์เซลล์

คาร์บอนเครดิต (Carbon Credit) คือปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ลด กัก หรือดูดกลับได้จากการดำเนินโครงการ โดยวัดเป็นตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า (tCO₂e) และสามารถนำไปขายหรือใช้ชดเชยการปล่อยของตนเองได้

ในประเทศไทย กลไกหลักคือ T-VER (Thailand Voluntary Emission Reduction Program) ซึ่งกำกับดูแลโดยองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก. / TGO) โครงการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์เพื่อผลิตไฟใช้เอง เข้าข่ายเป็นโครงการลดก๊าซเรือนกระจกได้ เพราะไฟฟ้าที่ผลิตเองเข้าไปทดแทนไฟฟ้าจากระบบสายส่งที่ยังพึ่งพาก๊าซธรรมชาติเป็นหลัก

สำหรับโรงงานส่วนใหญ่ในไทย T-VER เป็นจุดเริ่มต้นที่เหมาะสมกว่ามาตรฐานสากล เพราะมีต้นทุนขึ้นทะเบียนต่ำกว่า ใช้เวลาสั้นกว่า และสอดรับกับความต้องการในประเทศที่กำลังเพิ่มขึ้นจากทิศทางกฎหมายภาษีคาร์บอน

โซลาร์เซลล์ 1 เมกะวัตต์ สร้างคาร์บอนเครดิตได้เท่าไหร่

ตัวเลขอ้างอิงที่ใช้กันในอุตสาหกรรมคือ ระบบโซลาร์เซลล์ขนาด 1 MWp ลดการปล่อย CO₂ ได้ราว 650–750 ตันต่อปี ขึ้นกับค่าตัวคูณการปล่อยของระบบไฟฟ้าและผลผลิตจริงของระบบ

ราคาซื้อขายคาร์บอนเครดิตในประเทศอยู่ในช่วงประมาณ 80–300 บาทต่อตัน ขึ้นกับประเภทโครงการและผู้ซื้อ หมายความว่าระบบ 1 MWp อาจสร้างรายได้เสริมจากคาร์บอนเครดิตราว 52,000–225,000 บาทต่อปี

ต้องพูดตรงไปตรงมาว่า รายได้ส่วนนี้ยัง ไม่ใช่เหตุผลหลัก ในการตัดสินใจลงทุน เพราะมูลค่ายังน้อยเมื่อเทียบกับเงินที่ประหยัดจากค่าไฟโดยตรง (ระบบ 1 MWp มักประหยัดค่าไฟได้หลายล้านบาทต่อปี) แต่คาร์บอนเครดิตคือ “ของแถม” ที่ช่วยเสริมความคุ้มค่า และที่สำคัญกว่าคือมูลค่าเชิงกลยุทธ์ในการเข้าถึงลูกค้าและคู่ค้าที่มีข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อม

ในเชิงปฏิบัติ โครงการขนาดเล็กมากอาจไม่คุ้มกับค่าใช้จ่ายในการขึ้นทะเบียนและทวนสอบ (Validation & Verification) จึงมักเห็นการรวมโครงการหลายแห่งเข้าด้วยกัน (Bundling) เพื่อให้มีขนาดเพียงพอ

ตลาดคาร์บอนไทยกำลังโตและกฎหมายใหม่กำลังมา

ระหว่างปี 2563–2567 โครงการภายใต้มาตรฐาน T-VER มีการซื้อขายรวมประมาณ 3.29 ล้านตัน CO₂ เทียบเท่า คิดเป็นมูลค่าสะสมราว 314.5 ล้านบาท จากโครงการที่ขึ้นทะเบียนแล้วกว่า 500 โครงการ

ที่น่าจับตาคือในเดือนกุมภาพันธ์ 2569 คณะรัฐมนตรีได้เห็นชอบให้ซื้อขายคาร์บอนเครดิตผ่านตลาดหลักทรัพย์เพื่อสร้างกลไกค้นหาราคาที่โปร่งใสขึ้น ซึ่งเป็นการปูทางไปสู่กฎหมายการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศฉบับใหม่ เมื่อกฎหมายมีผลบังคับ ความต้องการคาร์บอนเครดิตในประเทศมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งจะส่งผลบวกต่อราคาต่อตันในระยะกลาง

ผู้ประกอบการที่เริ่มติดตั้งพลังงานแสงอาทิตย์ไทยและเก็บข้อมูลการผลิตไฟฟ้าอย่างเป็นระบบตั้งแต่วันนี้ จะได้เปรียบเมื่อกลไกตลาดพัฒนาเต็มที่ เพราะมีข้อมูลย้อนหลังพร้อมสำหรับการขึ้นทะเบียนและทวนสอบ

I-REC, RE100 และ CBAM สิ่งที่ผู้ส่งออกภาคตะวันออกต้องรู้

นอกจากคาร์บอนเครดิต ยังมีกลไกอีกชุดหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือ I-REC (International REC Standard) ซึ่งเป็นใบรับรองการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน 1 ใบต่อ 1 MWh ใช้พิสูจน์ว่าไฟฟ้าที่ใช้มาจากแหล่งสะอาด และเป็นเครื่องมือหลักที่บริษัทข้ามชาติใช้รายงานเป้าหมาย RE100

ข้อควรรู้คือโดยหลักการแล้วไฟฟ้าหน่วยเดียวกันไม่ควรถูกนับซ้ำทั้งในรูปคาร์บอนเครดิตและ I-REC ผู้ประกอบการจึงต้องเลือกเส้นทางให้เหมาะกับวัตถุประสงค์ — หากเป้าหมายคือตอบโจทย์ลูกค้าต่างประเทศที่มีเป้า RE100 การใช้ I-REC มักตรงจุดกว่า

สำหรับโรงงานในนิคมอุตสาหกรรมแถบระยอง ชลบุรี ฉะเชิงเทรา ที่ส่งออกไปสหภาพยุโรป มาตรการ CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) กำลังทยอยมีผลกับสินค้ากลุ่มเหล็ก อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย และไฟฟ้า การลดคาร์บอนจากกระบวนการผลิตด้วยไฟฟ้าสะอาดจากโซลาร์เซลล์จึงมีผลโดยตรงต่อความสามารถในการแข่งขันด้านราคาในตลาดยุโรป ไม่ใช่แค่เรื่องภาพลักษณ์อีกต่อไป

สรุป

การติดตั้งโซลาร์เซลล์ภาคตะวันออกในปี 2569 ให้ผลตอบแทน 3 ชั้น — ชั้นแรกคือเงินค่าไฟที่ประหยัดได้ทันที ชั้นที่สองคือคาร์บอนเครดิตจาก T-VER ราว 650–750 ตัน CO₂ ต่อ 1 MWp ต่อปี และชั้นที่สามซึ่งอาจสำคัญที่สุดคือความสามารถในการรักษาลูกค้าและคู่ค้าที่มีข้อกำหนด ESG, RE100 และ CBAM ธุรกิจที่เริ่มก่อนย่อมได้เปรียบทั้งด้านต้นทุนและด้านโอกาสทางการค้า