ขั้นตอนขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์กับการไฟฟ้า ฉบับครบทุกเอกสาร ปี 2569

📅 19/07/2569  |  ☀️ VR Solar Solutions  |  📍 ระยอง ภาคตะวันออก

หลายคนตัดสินใจติดแผงโซลาร์เซลล์แล้ว แต่มาสะดุดตรงขั้นตอนเอกสาร เพราะไม่รู้ว่าต้องยื่นที่ไหน ใช้อะไรบ้าง และต้องขอ อ.1 หรือไม่ บทความนี้ VR Solar Solutions เรียงลำดับให้เห็นภาพทั้งกระบวนการ ตั้งแต่วันแรกจนถึงวันที่การไฟฟ้าเปลี่ยนมิเตอร์ให้

ขั้นที่ 1 — ตรวจสอบว่าต้องขอ อ.1 หรือไม่

เอกสาร อ.1 คือใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร ยื่นต่อหน่วยงานท้องถิ่น เช่น เทศบาลหรือ อบต. ในพื้นที่ ข่าวดีคือ ตามกฎกระทรวงมหาดไทย ปี 2558 การติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคาที่มีพื้นที่รวมไม่เกิน 160 ตารางเมตร และน้ำหนักรวมไม่เกิน 20 กิโลกรัมต่อตารางเมตร ไม่ถือเป็นการดัดแปลงอาคาร จึงไม่ต้องยื่น อ.1

บ้านพักอาศัยทั่วไปที่ติดตั้งขนาด 3–10 กิโลวัตต์ ใช้พื้นที่หลังคาราว 15–55 ตารางเมตร จึงเข้าเกณฑ์ยกเว้นแทบทั้งหมด แต่หากเป็นโรงงาน โกดัง หรือหลังคาขนาดใหญ่ที่เกิน 160 ตารางเมตร ต้องเตรียมแบบคำขอ ข.1 พร้อมแบบแปลนโครงสร้างหลังคา แบบโครงสร้างรองรับแผง และรายการคำนวณที่มีวิศวกรโยธาลงนามรับรอง

ขั้นที่ 2 — ยื่นขอขนานไฟกับการไฟฟ้า (กฟภ./กฟน.)

ขั้นตอนนี้เลี่ยงไม่ได้สำหรับระบบ On-Grid ทุกขนาด เพราะเป็นการขออนุญาตเชื่อมต่อระบบผลิตไฟของคุณเข้ากับโครงข่ายของการไฟฟ้า สำหรับพื้นที่ระยอง ชลบุรี ฉะเชิงเทรา และสระแก้ว จะยื่นกับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) เอกสารหลักที่ต้องเตรียมได้แก่

• แบบ Single Line Diagram ลงนามรับรองโดยวิศวกรไฟฟ้าที่มีใบอนุญาต (กว.)
• สำเนาบัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของเจ้าของมิเตอร์
• สำเนาบิลค่าไฟล่าสุด เพื่อยืนยันหมายเลขผู้ใช้ไฟและขนาดมิเตอร์
• เอกสารรับรองมาตรฐานอินเวอร์เตอร์ ที่ผ่านการขึ้นทะเบียนกับการไฟฟ้า
• แผนผังการติดตั้งและภาพถ่ายจุดติดตั้งจริง

จุดที่คนพลาดบ่อยที่สุดคือ เลือกอินเวอร์เตอร์ที่ไม่อยู่ในรายชื่อที่การไฟฟ้ารับรอง ทำให้ยื่นไม่ผ่านและต้องเปลี่ยนอุปกรณ์ใหม่ทั้งชุด การเลือกผู้รับติดตั้งโซลาร์เซลล์ที่รู้ข้อกำหนดตั้งแต่ขั้นออกแบบจึงสำคัญมาก

ขั้นที่ 3 — จดแจ้งยกเว้นใบอนุญาตผลิตไฟฟ้ากับ กกพ.

ระบบที่มีขนาดต่ำกว่า 1,000 กิโลวัตต์ (1 เมกะวัตต์) ไม่ต้องขอใบอนุญาตผลิตไฟฟ้าเต็มรูปแบบ แต่ต้องจดแจ้งยกเว้นกับสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ผ่านระบบออนไลน์ ซึ่งบ้านพักอาศัยและ SME ส่วนใหญ่เข้าข่ายนี้ กระบวนการไม่ยุ่งยากและไม่มีค่าธรรมเนียม แต่ต้องทำให้ครบเพื่อความถูกต้องตามกฎหมาย

ขั้นที่ 4 — ตรวจสอบระบบและเปลี่ยนมิเตอร์

เมื่อเอกสารผ่านครบ เจ้าหน้าที่การไฟฟ้าจะนัดเข้าตรวจสอบระบบหน้างาน ตรวจการติดตั้งอุปกรณ์ป้องกัน ระบบกราวด์ และการตัดวงจรอัตโนมัติเมื่อไฟดับ (Anti-Islanding) จากนั้นจะเปลี่ยนมิเตอร์เป็นแบบดิจิทัลที่อ่านค่าได้สองทาง เพื่อป้องกันไม่ให้มิเตอร์แบบจานหมุนเดิมหมุนย้อนกลับ

ระยะเวลารวมทั้งกระบวนการโดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 30–60 วัน ขึ้นอยู่กับความครบถ้วนของเอกสารและคิวของสำนักงานการไฟฟ้าในแต่ละพื้นที่ ทั้งนี้การติดตั้งงานหน้างานจริงใช้เวลาเพียง 1–3 วันเท่านั้น เวลาส่วนใหญ่หมดไปกับการรอเอกสาร

คำถามที่พบบ่อยเรื่องการขออนุญาต

ถาม: ถ้าติดโซลาร์เซลล์โดยไม่ขออนุญาต จะเป็นอย่างไร?
ตอบ: มีความเสี่ยงหลายด้าน ทั้งการถูกปรับตามระเบียบของการไฟฟ้า การถูกสั่งรื้อถอน และที่สำคัญคือประกันอัคคีภัยของบ้านอาจไม่คุ้มครองหากเกิดเหตุจากระบบที่ติดตั้งโดยไม่ผ่านการตรวจสอบ นอกจากนี้ระบบที่ไม่ได้ขออนุญาตยังไม่สามารถเข้าร่วมโครงการขายไฟคืนได้

ถาม: ค่าใช้จ่ายในการขออนุญาตทั้งหมดเท่าไหร่?
ตอบ: ค่าธรรมเนียมภาครัฐค่อนข้างต่ำ การจดแจ้งกับ กกพ. ไม่มีค่าธรรมเนียม ส่วนการไฟฟ้ามีค่าตรวจสอบและค่าเปลี่ยนมิเตอร์ดิจิทัลรวมราวหลักพันบาท ผู้ติดตั้งมืออาชีพส่วนใหญ่รวมค่าดำเนินการเอกสารไว้ในราคาเสนอแล้ว จึงควรถามให้ชัดตั้งแต่ขั้นเสนอราคาว่ารวมงานเอกสารหรือไม่

ถาม: บ้านเช่าหรืออาคารที่ไม่ใช่ชื่อตัวเองติดได้ไหม?
ตอบ: ติดได้ แต่ต้องมีหนังสือยินยอมจากเจ้าของกรรมสิทธิ์อาคารและเจ้าของมิเตอร์ เพราะเอกสารยื่นการไฟฟ้าต้องผูกกับหมายเลขผู้ใช้ไฟ ควรตกลงเรื่องกรรมสิทธิ์ของอุปกรณ์เมื่อสิ้นสุดสัญญาเช่าให้ชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเริ่มงาน

ถาม: ใช้เวลานานที่สุดในขั้นตอนไหน?
ตอบ: ขั้นตอนรอผลอนุมัติขนานไฟจากการไฟฟ้ามักใช้เวลามากที่สุด เพราะขึ้นกับปริมาณคำขอในแต่ละพื้นที่ ในภาคตะวันออกช่วงที่มีคำขอหนาแน่นอาจใช้เวลา 45–60 วัน การเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนตั้งแต่ครั้งแรกช่วยลดการตีกลับแก้ไขซึ่งเป็นสาเหตุหลักของความล่าช้า

สรุป

การขออนุญาตติดตั้งโซลาร์เซลล์ภาคตะวันออกมี 4 ขั้นหลัก คือ ตรวจสอบ อ.1 (ส่วนใหญ่บ้านได้รับยกเว้น) ยื่นขอขนานไฟกับ กฟภ. จดแจ้งยกเว้นกับ กกพ. และตรวจรับพร้อมเปลี่ยนมิเตอร์ รวมเวลาราว 30–60 วัน หากเลือกผู้ติดตั้งที่ดำเนินการเอกสารให้ครบวงจร เจ้าของบ้านแทบไม่ต้องวิ่งเอกสารเอง ทำให้เริ่มประหยัดค่าไฟได้เร็วขึ้นและใช้ระบบได้อย่างถูกกฎหมายตลอดอายุการใช้งาน 25 ปี