ติดตั้งโซลาร์เซลล์แล้วขายไฟคืนการไฟฟ้าได้จริงไหม? เจาะลึกโซลาร์ภาคประชาชน 2569

📅 19/07/2569  |  ☀️ VR Solar Solutions  |  📍 ระยอง ภาคตะวันออก

คำถามยอดฮิตอันดับหนึ่งที่ลูกค้าในระยองและภาคตะวันออกถามเข้ามาทุกวันคือ “ติดโซลาร์เซลล์แล้วขายไฟคืนการไฟฟ้าได้จริงไหม ได้เงินเท่าไหร่” คำตอบสั้น ๆ คือ ได้จริง แต่มีเงื่อนไขและเพดานที่ต้องเข้าใจให้ชัดก่อนตัดสินใจ บทความนี้ VR Solar Solutions สรุปให้ครบทั้งอัตรารับซื้อ เงื่อนไข และการคำนวณความคุ้มค่าแบบตรงไปตรงมา

โซลาร์ภาคประชาชนคืออะไร และรับซื้อไฟกี่บาทต่อหน่วย

โครงการ “โซลาร์ภาคประชาชน” เป็นโครงการที่ภาครัฐเปิดให้บ้านพักอาศัยที่ติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคา สามารถขายไฟฟ้าส่วนที่ผลิตเกินความต้องการใช้เข้าสู่ระบบของการไฟฟ้าได้ โดยอัตรารับซื้อปัจจุบันอยู่ที่ 2.20 บาทต่อหน่วย (kWh) ทำสัญญายาว 10 ปี และเสนอขายได้ไม่เกิน 5 กิโลวัตต์ต่อมิเตอร์ โดยเป้าหมายรับซื้อรวมทั่วประเทศไม่เกิน 500 เมกะวัตต์

จุดที่ต้องเข้าใจให้ถูกคือ ประเทศไทยยังไม่ได้ใช้ระบบ Net Metering แบบหักลบหน่วยต่อหน่วย แต่ใช้ระบบ Net Billing คือคุณ “ซื้อไฟ” จากการไฟฟ้าในอัตราประมาณ 4.2 บาท/หน่วย แต่ “ขายไฟ” คืนได้เพียง 2.20 บาท/หน่วย ราคาซื้อกับราคาขายจึงต่างกันเกือบเท่าตัว

สรุปให้ชัด: กำไรจริงไม่ได้มาจากการขายไฟ

เพราะส่วนต่างราคานี้เอง หัวใจของความคุ้มค่าจึงไม่ได้อยู่ที่การขายไฟ แต่อยู่ที่การใช้ไฟที่ผลิตเองให้ได้มากที่สุด ลองเทียบง่าย ๆ ไฟ 1 หน่วยที่คุณผลิตแล้วใช้เองทันที มีมูลค่า 4.2 บาท (เพราะไม่ต้องซื้อ) แต่ถ้าปล่อยไหลย้อนเข้าระบบจะได้แค่ 2.20 บาท ต่างกัน เกือบ 2 บาทต่อหน่วย

ดังนั้นบ้านหรือกิจการที่คุ้มที่สุดกับโซลาร์เซลล์คือกลุ่มที่ใช้ไฟกลางวันเยอะ เช่น บ้านที่มีคนอยู่ตลอดวัน เปิดแอร์กลางวัน ร้านค้า ร้านอาหาร ออฟฟิศ โฮมออฟฟิศ คลินิก หรือโรงงานขนาดเล็ก ส่วนบ้านที่ออกไปทำงานตอนเช้าและกลับดึก ควรออกแบบระบบให้พอดีกับโหลดกลางวันจริง หรือพิจารณาเพิ่มแบตเตอรี่สำรอง ไม่ใช่ติดใหญ่เกินตัวแล้วหวังพึ่งรายได้จากการขายไฟ

ตัวอย่างการคำนวณจริงสำหรับบ้านในระยอง

สมมติบ้านหลังหนึ่งในนิคมพัฒนา ระยอง ติดตั้งระบบ On-Grid ขนาด 5 กิโลวัตต์ ราคาประมาณ 160,000–200,000 บาท ระบบขนาดนี้ผลิตไฟได้ราว 20–22 หน่วยต่อวัน หรือประมาณ 600–650 หน่วยต่อเดือน

• ถ้าใช้ไฟเองได้ 80% (≈500 หน่วย) → ประหยัดค่าไฟราว 2,100 บาท/เดือน
• ส่วนเกิน 20% (≈120 หน่วย) ขายคืนได้ที่ 2.20 บาท → ราว 264 บาท/เดือน
• รวมผลประโยชน์ประมาณ 2,300–2,400 บาท/เดือน หรือราว 28,000 บาท/ปี

จากตัวเลขนี้ ระยะเวลาคืนทุนของบ้านพักอาศัยจะอยู่ราว 5–7 ปี และหากเป็นธุรกิจหรือโรงงานที่ใช้ไฟกลางวันหนักจะคืนทุนเร็วกว่าที่ 3–5 ปี ในขณะที่แผงโซลาร์เซลล์คุณภาพดีมีอายุใช้งาน 25–30 ปี เท่ากับหลังคืนทุนแล้วคุณจะได้ไฟฟ้าเกือบฟรีอีกเกือบ 20 ปี

ขั้นตอนขอขายไฟ ต้องเตรียมอะไรบ้าง

ผู้ที่ต้องการเข้าร่วมโครงการต้องยื่นคำขอผ่านระบบออนไลน์ของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) สำหรับพื้นที่ต่างจังหวัดรวมถึงระยอง ชลบุรี ฉะเชิงเทรา และสระแก้ว โดยเอกสารหลักประกอบด้วยแบบ Single Line Diagram ที่ลงนามรับรองโดยวิศวกรไฟฟ้าผู้ได้รับใบอนุญาต สำเนามิเตอร์และเอกสารสิทธิ์อาคาร รวมถึงเอกสารรับรองอุปกรณ์อินเวอร์เตอร์ที่ผ่านการรับรองมาตรฐาน หลังอนุมัติ การไฟฟ้าจะเข้ามาเปลี่ยนมิเตอร์เป็นแบบดิจิทัลที่อ่านค่าได้สองทาง

ข้อควรระวังคือ อย่าเชื่อมระบบเข้ากริดก่อนได้รับอนุญาต เพราะถือว่าผิดเงื่อนไขและอาจถูกปรับหรือสั่งรื้อถอน การเลือกผู้รับติดตั้งโซลาร์เซลล์ที่ดำเนินการเอกสารให้ครบตั้งแต่ต้นจึงช่วยประหยัดทั้งเวลาและความเสี่ยง

คำถามที่พบบ่อยเรื่องการขายไฟคืนการไฟฟ้า

ถาม: ถ้าไม่เข้าร่วมโครงการขายไฟ ติดโซลาร์เซลล์ได้ไหม?
ตอบ: ได้ครับ และลูกค้าจำนวนมากเลือกแบบนี้ เรียกว่าระบบ Zero Export คือติดตั้งอุปกรณ์ป้องกันไม่ให้ไฟไหลย้อนเข้าระบบ ยังต้องยื่นขอขนานไฟกับการไฟฟ้าตามปกติ แต่ไม่ต้องรอคิวโครงการรับซื้อ ทำให้ติดตั้งได้เร็วกว่า เหมาะกับบ้านหรือกิจการที่ใช้ไฟกลางวันหมดอยู่แล้ว

ถาม: ถ้าไฟดับ โซลาร์เซลล์ยังใช้ได้ไหม?
ตอบ: ระบบ On-Grid ทั่วไปจะตัดการทำงานอัตโนมัติเมื่อไฟฟ้าจากการไฟฟ้าดับ ซึ่งเป็นระบบความปลอดภัยที่เรียกว่า Anti-Islanding เพื่อป้องกันไฟย้อนไปทำอันตรายต่อช่างที่กำลังซ่อมสายในพื้นที่ หากต้องการให้ใช้ไฟต่อได้ขณะไฟดับ ต้องเพิ่มระบบแบตเตอรี่สำรองหรือเลือกอินเวอร์เตอร์แบบไฮบริด

ถาม: ต้องทำสัญญาขายไฟใหม่ทุกปีไหม?
ตอบ: ไม่ต้องครับ สัญญามีอายุ 10 ปีต่อเนื่อง เมื่อได้รับอนุมัติแล้วการไฟฟ้าจะหักลบยอดในบิลค่าไฟให้อัตโนมัติทุกเดือน โดยแสดงทั้งหน่วยที่ซื้อและหน่วยที่ขายแยกกันชัดเจน

ถาม: หลังหมดสัญญา 10 ปีแล้วอย่างไรต่อ?
ตอบ: ระบบยังใช้งานได้ตามปกติและยังประหยัดค่าไฟได้เต็มที่ เพียงแต่ส่วนเกินที่ไหลเข้าระบบจะไม่ได้รับค่าตอบแทนตามสัญญาเดิม ซึ่งกระทบน้อยมากเพราะรายได้จากการขายไฟคิดเป็นสัดส่วนเพียงราว 10% ของผลประโยชน์ทั้งหมด

สรุป

การขายไฟคืนการไฟฟ้าทำได้จริงในอัตรา 2.20 บาทต่อหน่วย นาน 10 ปี แต่ควรมองเป็น “โบนัส” ไม่ใช่รายได้หลัก ความคุ้มค่าที่แท้จริงของการติดตั้งโซลาร์เซลล์ภาคตะวันออกมาจากการประหยัดค่าไฟด้วยการใช้ไฟที่ผลิตเองให้มากที่สุด ระบบที่ออกแบบพอดีกับพฤติกรรมการใช้ไฟจริงจะคืนทุนภายใน 5–7 ปี และให้ผลตอบแทนต่อเนื่องอีกกว่า 20 ปี ซึ่งเป็นเหตุผลที่พลังงานแสงอาทิตย์ไทยยังเติบโตต่อเนื่องในปี 2569